Eens was Beekstraat 38 in Elburg de woning van Jacob en Sophie Vecht. Jacob was veehandelaar en Sophie zorgde voor een handige bijverdienste. Het nabije Nunspeet was namelijk voor wie het kon betalen een populaire vakantiebestemming. En Sophie verhuurde ’s zomers kamers in een pension in Nunspeet aan Joodse gasten.

Die wilden graag op een koosjere manier hun vakantie doorbrengen. Op die manier zorgde Sophie Vecht voor extra inkomsten van haar gezin in Elburg.

Duitsers…
Maar dan komen de Duitsers… Sophie, Jacob en Moos doen direct na de inval van de Duitsers op 10 mei 1940 een vluchtpoging. Visser Dirk Westerink brengt hen met zijn schuit naar Amsterdam. Het lukt echter niet om een overtocht naar Engeland te krijgen. Teleurgesteld reizen ze terug naar Elburg. Vanaf die tijd vrezen ze voor hun leven. Jacob en Moos moeten zich in augustus 1942 melden bij het Rijkswerkkamp De Wite Pael in Sintjohannesga in Friesland.

Spelden ruilen
Sophie is bang dat ook zij Elburg moet verlaten. Ze roept haar vroegere buurmeisje Geertje van den Pol-Wulfsen (1907-1968) bij zich. ‘Geertje, laten we onze spelden ruilen. Als ik straks weg moet, weet ik niet wat er mee gaat gebeuren. Ik geef hem liever aan jou, dan aan hen’. Met deze woorden geeft Sophie aan Geertje haar zilveren speld. Beduusd stemt Geertje in met de ruil. Ze geeft haar goedkope speld aan Sophie en doet de zilveren speld op haar jurk…

Deportatie
Op 3 oktober 1942 wordt Sophie vanuit Elburg gedeporteerd naar kamp Westerbork. Daar arriveren die dag ook Jacob en Mozes. Zes dagen later worden ze op transport gesteld naar Auschwitz. Op 12 oktober 1942 worden Sophie en Jacob vergast. Zoon Mozes ondergaat op 31 januari 1943 hetzelfde lot.
Geertje van den Pol-Wulfsen heeft de zilveren speld regelmatig gedragen en over de herkomst verteld aan haar kinderen. Zij kennen de familie Vecht uit de fotoalbums. De Joodse familie ging altijd graag mee met de uitstapjes van Beekstraatbewoners die door Johannes van den Pol s\’

Bruikleen
De zilveren speld van Sophie komt jaren later in bezit van de jongste zoon van Geertje, Cozijn van den Pol. Hij wil dit bijzondere sieraad graag teruggeven aan een vrouwelijk lid van de familie Levie uit Zuidland, waar Sophie op 10 december 1886 werd geboren. Na intensief onderzoek is echter nog geen vrouwelijke nazaat getraceerd.

Hij besluit het sieraad in bruikleen te geven aan Museum Sjoel Elburg. Echter: mocht er onverwacht nog een vrouwelijke nazaat van de Zuidlandse familie Levie opduiken, dan wil Van den Pol alsnog de mogelijkheid hebben de zilveren speld aan haar te overhandigen.

Mozes was het enige kind van Jacob en Sophie Vecht. Hij deed in 1932 ‘bar mitswah’ in de Elburgse sjoel bij rabbijn Waaker. Hij was een van de laatsten, al snel daarna waren er geen diensten meer in de synagoge.